• Forumda takma ad (nickname) kullanımı 1 Mart 2021 itibariyle yasak olacaktır. Lütfen mühendis meslektaşlarınızın sizlere rahat hitap edebileceği bir isim seçiniz. Kullanıcı adınızı BU BAĞLANTIYA tıklayarak değiştirebilirsiniz. ÖRNEĞİN;Ahmet Kara │ Ahmet K. │A. Kara
Makale ikonu

Atık Kodu Belirleme Hiyerarşisi ve Atık Kodu Açıklamaları.docx 2021-02-04

indirmek için izniniz yok
Kapsam:

Atık Yönetimi Yönetmeliğinde;

Ek-4 atık listesinde verilen atıkları,

Genişletilmiş üretici sorumluluğu çerçevesinde yönetimi sağlanan elektrikli ve elektronik eşya, ambalaj, araç, pil ve akümülatör ürünlerini, kapsar.

Atık Yönetimi Yönetmeliği hükümleri;

a) Atmosfere salınan gaz emisyonları,

b) Radyoaktif atıkları,

c) Atıksuları,

ç) Kullanılamaz durumdaki patlayıcıları ve atıklarını,

d) Kontamine olmamış hafriyat toprağını,

e) Kazılmamış kirlenmiş (yerinde) toprak,

f) Hayvan kadavralarını, tarımsal amaçlı kullanılan hayvansal dışkıyı,

g) Biyogaz ya da kompost gibi geri kazanım tesisleri ile beraber yakma, yakma veya düzenli depolama tesislerine gönderilen hayvansal atıklar hariç diğer hayvansal yan ürünleri,

ğ) Tarım ormancılık faaliyetlerinde veya doğaya zarar vermeyen ve insan sağlığını tehdit etmeyen prosesler ya da metotlar aracılığıyla biyokütleden enerji üretiminde kullanılan diğer doğal ve zararsız tarımsal veya ormancılık madde ve malzemelerini,

h) Türkiye'nin deniz yetki alanlarında bulunan gemilerin ürettiği atıklar ile yük artıklarının, limanlarda kurulu bulunan atık kabul tesislerine ve/veya atık alma gemilerine verilmesini,

kapsamaz.

(Değişik:RG-23/3/2017-30016) Madenlerin aranması, çıkarılması, işleme tabi tutulması veya depolanması sonucu oluşan atıklar ile inşaat ve yıkıntı atıklarının tanımlanmasında EK-4 atık listesi, tehlikelilik özelliklerinin belirlenmesinde EK-3/A’da verilen tehlikelilik özellikleri ve EK-3/B’de verilen sınır değerler ile bu atıkların yönetiminde EK-2/A ve EK-2/B’de belirtilen atık işleme yöntemleri kullanılır; ancak bu Yönetmeliğin diğer hükümleri uygulanmaz.


(Ek:RG-23/3/2017-30016) Kontamine olmamış hafriyat toprağı bu maddenin ikinci fıkrası uyarınca Yönetmeliğin kapsamı dışındadır. Ancak, hafriyat toprağının çevre ve insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde yönetimi 18/3/2004 tarihli ve 25406 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğine göre gerçekleştirilir.

Tanımlar:

Atık Yönetimi Yönetmeliğinde geçen;

Ambalaj: Hammaddeden işlenmiş ürüne kadar, bir ürünün üreticiden kullanıcıya veya tüketiciye ulaştırılması aşamasında, taşınması, korunması, saklanması ve satışa sunulması için kullanılan herhangi bir malzemeden yapılmış geri dönüşümü mümkün olmayan ürünler de dâhil tüm ürünleri,

Atık: Üreticisi veya fiilen elinde bulunduran gerçek veya tüzel kişi tarafından çevreye atılan veya bırakılan ya da atılması zorunlu olan herhangi bir madde veya materyali,

Atık Listesi: Ek-4’te verilen listeyi,

Atık Sahibi: Atık üreticisi ya da atığı zilyetliğinde veya mülkiyetinde bulunduran gerçek ve/veya tüzel kişiyi,

Atık Üreticisi: Faaliyetleri sonucu atık oluşumuna neden olan kişi, kurum, kuruluş ve işletme ve/veya atığın bileşiminde veya yapısında bir değişikliğe neden olacak ön işlem, karıştırma veya diğer işlemleri yapan herhangi bir gerçek ve/veya tüzel kişiyi,

Bakiye Atık: İşlenmek üzere atık işleme tesisine kabul edilen atıklardan işlenemeyen veya işlenme sonucunda geriye kalan atıkları,

Belediye Atıkları: Yönetmeliğin ek-4’ünün 20 kodlu bölümünde tanımlanan ve yönetiminden belediyenin sorumlu olduğu, evlerden kaynaklanan ya da içerik veya yapısal olarak benzer olan ticari, endüstriyel ve kurumsal atıkları,

Biyo-Bozunur Atık: Park, bahçe ve evler ile lokantalar, satış noktaları, gıda üretim ve benzeri tesislerden kaynaklanan oksijenli veya oksijensiz ortamda bozunmaya uğrayabilen atıkları,

Hafriyat Toprağı: İnşaat veya arazi düzenlenmesi öncesinde faaliyete konu arazinin hazırlanması aşamasında yapılan kazı ve benzeri faaliyetler sonucunda oluşan kaya ve toprak malzemeyi,

İnşaat Ve Yıkıntı Atıkları: Her türlü alt ve üst yapının; tamiratı, tadilâtı, yenilenmesi, yıktırılması veya herhangi bir afet sebebiyle yıkılması sonucu ortaya çıkan atıkları,

Kompost: Organik esaslı atıkların oksijenli veya oksijensiz ortamda ayrıştırılması suretiyle üretilen ürünü,

Tehlikeli Atık: Ek-3/A’da yer alan tehlikeli özelliklerden birini ya da birden fazlasını taşıyan, ek-4’te altı haneli atık kodunun yanında yıldız (*) işareti bulunan atıkları,

Tehlikesiz Atık: Ek-4 atık listesinde yıldız (*) işareti bulunmayan atıkları,

ifade eder.


ATIK KODUNU KİM BELİRLEYECEK?

Atık sahibi, atık kodunu ek-1’de yer alan atık kodu belirleme hiyerarşisine ve atık kodu açıklamalarına uygun olarak belirlemekle yükümlüdür (AYY:12/1).


ATIK LİSTESİNE NASIL ULAŞABİLİRİM?

Atık Yönetimi Yönetmeliği kapsamında yer alan atıkların listesi ek-4’te verilmektedir (AYY:11/1).


ATIK LİSTESİNDE ATIK KODUNU NASIL BELİRLEYECEĞİM?

Ek-4 atık listesinde bir atığa karşılık gelen atık kodunun belirlenmesi için aşağıda belirtilen atık kodu belirleme hiyerarşisi uygulanır;

  • 01’den 12’ye ya da 17’den 20’ye kadar olan bölümlerde atığın kaynağı ve bu atığa uygun altı haneli atık kodu belirlenir.

  • Atığın kodunun belirlenmesi için, 01’den 12’ye ya da 17’den 20’ye kadar olan bölümlerde uygun bir atık kodu bulunamaz ise 13, 14 ve 15 inci bölümler incelenir.

  • Bu bölümlerde de uygun bir atık kodu bulunamaz ise atık, 16 ncı bölüme göre değerlendirilir.

  • Eğer atık, 16 ncı bölümde de tanımlanamıyorsa, atık listesindeki ana faaliyet kodlarına uygun olan ve sonu 99-başka türlü tanımlanamayan atıklar ile biten uygun atık kodu Bakanlığın onayı ile kullanılır. 99 ile biten atıkların tehlikeli olup olmadığının ek-3/B’de yer alan konsantrasyon değerleri esas alınarak yapılacak analiz ile belgelenmesi zorunludur.


SON İKİ HANESİ 99 İLE BİTEN ATIKLAR NE ANLAMA GELİR?

Altı haneli atık kodu 99 ile biten atıklar tehlikeli veya tehlikesiz atık olarak sınıflandırılması gerçekleştirilmemiş, listede başka türlü tanımlanmamış atıkları tanımlar. Bu atık kodunun kullanılmasında “Atık Kodu Belirleme Hiyerarşisi” ve atık Yönetimi Yönetmeliği’nin 12 nci maddesi hükümleri uygulanır.


SON İKİ HANESİ 99 İLE BİTEN ATIK KODLARINA DİKKAT !!!

Altı haneli atık kodunun son iki hanesi 99 olan atık kodları Bakanlığın onayı olmaksızın kullanılmaz. 99 ile biten atıkların tehlikeli olup olmadığının ek-3/B’de yer alan konsantrasyon değerleri esas alınarak yapılacak analiz ile belgelenmesi zorunludur (AYY:12/2).


SON İKİ HANESİ 99 İLE BİTEN ATIKLARIN GÖNDERİMİ NASIL SAĞLANIR?

Atık kodu 99 ile biten atıklar için kod kullanımına Bakanlıkça onay verilmesi ve atığın gönderilebileceği uygun çevre lisansına sahip tesis bulunamaması halinde, söz konusu atık, Bakanlıktan, benzer sektörden kaynaklanan atıklar için atık işleme konusunda çevre lisansı almış ve prosesinde işlemesi uygun olan tesislerde Bakanlığın onayı alınarak işlenebilir. Atığın tesise kabul edilebilmesi amacıyla atık işleme tesisi atık üreticisinin talebi doğrultusunda Bakanlığa başvuru yapar. Atığın yapılacak çalışma sonucunda tehlikeli olduğunun tespiti halinde, atığı taşıyacak olan lisanslı taşıma firması da atık üreticisinin talebi doğrultusunda Bakanlığa başvuru yapar (AYY:12/3).


ATIK LİSTESİNDE YER ALAN İŞARETLER NE ANLAMA GELİR?

Ek-4 atık listesinde altı haneli atık kodlarının yanında yer alan işaretlerin açıklamaları aşağıdaki şekildedir;

Yıldız (*) işareti: Altı haneli atık kodunun yanında yıldız (*) işareti bulunan atıklar tehlikeli atıklardır.

(A) işareti: Altı haneli atık kodu hizasında “Açıklama” sütununda yer alan işaret atığın kesin tehlikeli atık olduğunu belirtir. Bu şekilde işaretlenmiş olan atıklar analiz yapılmaksızın kesin tehlikeli olarak sınıflandırılır.

(M) işareti: Altı haneli atık kodu hizasında “Açıklama” sütununda yer alan işaret atığın muhtemel tehlikeli atık olduğunu belirtir. Bu şekilde işaretlenmiş olan atıkların tehlikeli olup olmadığının belirlenmesi gerekir. Bu amaçla yapılacak çalışmalarda, ek-3/A’da listelenen özelliklerden H3-H8 ile H10 ve H11 ile ilgili değerlendirmeler, ek-3/B’de yer alan konsantrasyon değerleri esas alınarak yapılır.

MUHTEMEL ATIKLARIN TEHLİKELİLİK DURUMU NASIL BELİRLENİR?

Muhtemel tehlikeli atık olarak tanımlanan atıkların uygun atık kodunun belirlenmesi için tehlikelilik özellikleri ve konsantrasyonlarının belirlenmesi çalışmaları yapılır. Çalışma sonucunda atığın EK-3/B’de yer alan konsantrasyon değerlerinin üzerinde olduğunun tespiti halinde (M) ile işaretli atık kodu kullanılır. Çalışma sonucunda atığın EK-3/B’de yer alan konsantrasyon değerlerinin altında olması halinde ise ilgili bölümdeki uygun tehlikesiz atık kodu ile atık sınıflandırılır. Muhtemel tehlikeli atık kodu (M) ile bağlantılı olan tehlikesiz atık kodu, atığın tehlikesiz olduğu kanıtlanmadan kullanılmaz.


MUHTEMEL TEHLİKELİ ATIKLARI ANALİZ YAPTIRMADAN LİSANSLI FİRMALAR GÖNDEREBİLİR MİYİM?

Atık kodu muhtemel tehlikeli ile tanımlanan bir atığın tehlikeli özellik gösterdiğini kabul ediyorsanız analiz yaptırmadan (M) ile işaretli atık kodunu kullanarak tehlikeli atık olarak lisanslı firmalara gönderebilirsiniz.

Örnek:

15 02 02*​
Tehlikeli maddelerle kirlenmiş emiciler, filtre malzemeleri (başka şekilde tanımlanmamış ise yağ filtreleri), temizleme bezleri, koruyucu giysiler​
M​


ATIKLARIN TEHLİKELİLİK ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİNDE HANGİ ÇALIŞMALARDAN FAYDALANILIR?

  • Malzeme güvenlik bilgi formları
  • Proses girdileri ve bilgileri
  • Bakanlıkça yayınlanan kılavuzlar
  • Ek-3/B’de yer alan konsantrasyon değerleri esas alınarak yapılacak analiz çalışmaları


ATIK ANALİZLERİNİ KİM YAPAR?

Analiz çalışmaları Bakanlıktan ek-3/B için yeterlik almış laboratuvarlarca gerçekleştirilir (AYY:11/5).


ANALİZ RAPORLARININ GEÇERLİLİK SÜRESİ NEDİR?

Atıkların tehlikelilik özelliklerinin belirlenmesi için yapılan analiz çalışmalarının sonuçları üretim prosesi, hammadde veya katkı maddelerinde bir değişiklik olmaması halinde 5 yıl süre ile geçerlidir. Ancak, Bakanlığın gerekli gördüğü hallerde analiz çalışması yenilenir. Üretim prosesi, hammadde veya katkı maddelerinde bir değişiklik olması halinde analiz, değişiklikten itibaren 3 ay içerisinde yenilenir (AYY:11/6).


Proses sonucu ortaya çıkan ambalaj, tehlikesiz ve tehlikeli atıklara ilişkin bilgiler;

ATIK CİNSİ
ATIK ADI
ATIK KODU
BİG-BAG, LAMİNELİ ÇUVAL​
PP PLASTİK AMBALAJ ATIĞI​
15 01 02​
KILIF​
PP PLASTİK AMBALAJ ATIĞI​
15 01 02​
İPLİKLERİN SARILDIĞI PLASTİK MASURA​
PP PLASTİK AMBALAJ ATIĞI​
15 01 02​
STREÇ, NAYLON​
PE PLASTİK AMBALAJ ATIĞI​
15 01 02​
AHŞAP PALET​
AHŞAP AMBALAJ ATIĞI​
15 01 03​
KARTON MASURA​
KÂĞIT VE KARTON AMBALAJ/KÂĞIT VE KARTON​
15 01 01/
20 01 01​
BALYALARA SARILAN PLASTİK YEŞİL ŞERİT​
PLASTİK AMBALAJ​
15 01 02​
BOYA ATIKLARININ DONMUŞ HALİ​
ATIK PLASTİK​
07 02 13​
YAZICILARIN BAKIM VE ONARIMINDAN KAYNAKLANAN TONER VE KARTUŞ ATIKLARI​
TEHLİKELİ MADDELER İÇEREN ATIK BASKI TONERLERİ​
08 03 17*​
ÇOÇUK BEZİNİN YAN KESİM FİRESİ (YEŞİL VEYA BEYAZ)​
ATIK PLASTİK​
07 02 13​
HALI ÜRETİMİ YAPILIRKEN HALIDAN ÇIKAN TOZ (HALI TOZU)​
İŞLENMİŞ TEKSTİL ELYAFI ATIĞI​
04 02 22​
ÜRETİLEN KUMAŞ YAN KESİM FİRESİ​
İŞLENMİŞ TEKSTİL ELYAFI ATIĞI​
04 02 22​
PLASTİK KASA VEYA SANDALYE ÜRETİMİNDEN KAYNAKLANAN ATIKLAR​
PLASTİK ÇAPAKLAR​
12 01 05​
TEHLİKELİ MADDELERLE KONTAMİNE OLMUŞ PLASTİKLER (BİDON, KAP, IBC VB.)​
TEHLİKELİ MADDELERİN KALINTILARINI İÇEREN YA DA TEHLİKELİ MADDELERLE KONTAMİNE OLMUŞ AMBALAJLAR​
15 01 10*​
TEHLİKELİ MADDELERLE KİRLENMİŞ BEZLER, KUMAŞ PARÇASI VE FİLTRELER​
TEHLİKELİ MADDELERLE KİRLENMİŞ EMİCİLER, FİLTRE MALZEMELERİ (BAŞKA ŞEKİLDE TANIMLANMAMIŞ İSE YAĞ FİLTRELERİ), TEMİZLEME BEZLERİ, KORUYUCU GİYSİLER​
15 02 02*​
LABORATUVARLARDAN KAYNAKLANAN KİMYASAL ATIKLAR​
LABORATUVAR KİMYASALLARI KARIŞIMLARI DÂHİL TEHLİKELİ MADDELERDEN OLUŞAN YA DA TEHLİKELİ MADDELER İÇEREN LABORATUVAR KİMYASALLARI​
16 05 06*​
YEMEK YAPILIRKEN KULLANILAN KIZARTMALIK YAĞ ATIKLARI​
20 01 25 DIŞINDAKİ SIVI VE KATI YAĞLAR​
20 01 26*​
MAKİNE VE EKİPMANLARDAN KAYNAKLANAN HİDROLİK ATIK YAĞLAR​
MİNERAL ESASLI KLOR İÇERMEYEN HİDROLİK YAĞLAR​
13 01 10*​
FLÜORESAN LAMBA ATIKLARI​
FLÜORESAN LAMBALAR VE DİĞER CIVA İÇEREN ATIKLAR​
20 01 21*​
ARAÇLARIN BAKIM VE ONARIMINDAN KAYNAKLANAN AKÜ ATIKLARI​
KURŞUNLU PİLLER VE AKÜMÜLATÖRLER​
16 06 01*​
ARAÇLARIN BAKIM VE ONARIMINDAN KAYNAKLANAN LASTİK ATIKLARI​
ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLER​
16 01 03​
BAKIM VE ONARIMINDAN KAYNAKLANAN METAL ATIKLARI​
ATIK BETAL/METALLER​
02 01 10/
12 01 01/
12 01 02/
12 01 03/
12 01 04/
16 01 17/
16 01 18/
17 04 07/
19 12 02/
19 12 03/
20 01 40​

NOT: YUKARIDA YER ALAN ATIK KODLARI FAALİYET GERÇEKLEŞTİRİLEN PROSESLERE VE TECRÜBELERE DAYANILARAK HAZIRLANMIŞTIR. BAZI ATIK KODLARI PROSESTEN PROSESE DEĞİŞİKLİK GÖSTEREBİLİR.


BAZI ATIKLARA İLİŞKİN RESİMLER VE ATIK KODLARI


ATIK RESMİ
ATIK ADI
ATIK KODU
1612467275963.png
İŞLENMİŞ TEKSTİL ELYAFI ATIKLARI​
04 02 22​
1612467298796.png
PLASTİK YONGALAR VE ÇAPAKLAR​
12 01 05​
1612467315082.png
PLASTİK AMBALAJ ATIKLARI​
15 01 02​
1612467336880.png
TEHLİKELİ MADDELERİN KALINTILARINI İÇEREN YA DA TEHLİKELİ MADDELERLE KONTAMİNE OLMUŞ AMBALAJLAR​
15 01 10​
1612467365417.png
TEHLİKELİ MADDELERLE KİRLENMİŞ EMİCİLER, FİLTRE MALZEMELERİ (BAŞKA ŞEKİLDE TANIMLANMAMIŞ İSE YAĞ FİLTRELERİ), TEMİZLEME BEZLERİ, KORUYUCU GİYSİLER​
15 02 02​
1612467377828.png
ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLER​
16 01 03​
1612467389473.png
FLÜORESAN LAMBALAR VE DİĞER CIVA İÇEREN ATIKLAR​
20 01 21​
1612467401522.png
20 01 25 DIŞINDAKİ SIVI VE KATI YAĞLAR​
20 01 26​



ATIK LİSTESİ

BÖLÜMLER



(01) Madenlerin Aranması, Çıkarılması, İşletilmesi, Fiziki ve Kimyasal İşleme Tabi Tutulması Sırasında Ortaya Çıkan Atıklar,

(02) Tarım, Bahçıvanlık, Su Ürünleri, Ormancılık, Avcılık ve Balıkçılık, Gıda Üretimi ve İşlemesi Sonucu Ortaya Çıkan Atıklar,

(03) Ahşap İşleme ve Kâğıt, Karton, Kağıt Hamuru, Panel (Sunta) ve Mobilya Üretiminden Kaynaklanan Atıklar,

(04) Deri, Kürk ve Tekstil Endüstrilerinden Kaynaklanan Atıklar,

(05) Petrol Rafinasyonu, Doğal Gaz Saflaştırma ve Kömürün Pirolitik İşlenmesinden Kaynaklanan Atıklar,

(06) İnorganik Kimyasal İşlemlerden Kaynaklanan Atıklar,

(07) Organik Kimyasal İşlemlerden Kaynaklanan Atıklar,

(08) Astarlar (Boyalar, Vernikler ve Vitrifiye Emayeler), Yapışkanlar, Yalıtıcılar ve Baskı Mürekkeplerinin İmalat, Formülasyon Tedarik ve Kullanımından (İFTK) Kaynaklanan Atıklar,

(09) Fotoğraf Endüstrisinden Kaynaklanan Atıklar,

(10) Isıl İşlemlerden Kaynaklanan Atıklar,

(11) Metal ve Diğer Malzemelerin Kimyasal Yüzey İşlemi ve Kaplanması İşlemlerinden Kaynaklanan Atıklar; Demir Dışı Hidrometalurji,

(12) Metallerin ve Plastiklerin Fiziki ve Mekanik Yüzey İşlemlerinden ve Şekillendirilmesinden Kaynaklanan Atıklar,

(13) Yağ Atıkları ve Sıvı Yakıt Atıkları (Yenilebilir Yağlar, 05 ve 12 Hariç),

(14) Atık Organik Çözücüler, Soğutucular ve İtici Gazlar (07 ve 08 Hariç),

(15) Atık Ambalajlar ile Başka Bir Şekilde Belirtilmemiş Emiciler, Silme Bezleri, Filtre Malzemeleri ve Koruyucu Giysiler,

(16) Listede Başka Bir Şekilde Belirtilmemiş Atıklar,

(17) İnşaat ve Yıkıntı Atıkları (Kirlenmiş Alanlardan Çıkartılan Hafriyat Dahil),

(18) İnsan ve Hayvan Sağlığı ve/veya Bu Konulardaki Araştırmalardan Kaynaklanan Atıklar (Doğrudan Sağlığa İlişkin Olmayan Mutfak ve Restoran Atıkları Hariç)

(19) Atık Yönetim Tesislerinden, Tesis Dışı Atıksu Arıtma Tesislerinden ve İnsan Tüketimi ve Endüstriyel Kullanım İçin Su Hazırlama Tesislerinden Kaynaklanan Atıklar,

(20) Ayrı Toplanmış Fraksiyonlar Dahil Belediye Atıkları (Evsel Atıklar ve Benzer Ticari, Endüstriyel ve Kurumsal Atıklar).


Atık Yönetimi Yönetmeliği’ne aşağıda yer alan linkten ulaşabilirsiniz.

Mevzuat Bilgi Sistemi

Son incelemeler

Çok aydınlatıcı olmuş. Eline sağlık Olgaç Hocam
Olgaç Sürmelihindi
Olgaç Sürmelihindi
Teşekkürler üstad 😊