Makale ikonu

ISO 14001:2015 Çevre Yönetim Sistemi 2021-08-06

indirmek için izniniz yok

ISO 14001 ile İlgili Terim ve Kavramlar​


Sürekli gelişme:
Kuruluşun, çevre politikasına uygun olarak genel çevre icraatında gelişmeler sağlamak için kuruluş çevre yönetim sisteminin sürekli olarak iyileştirilmesidir.

Çevre: Bir kuruluşun faaliyetlerini içinde yürüttüğü, hava, su, toprak, tabii kaynaklar, bitki topluluğu (flora) hayvan topluluğu (fauna), insanlar ve bunlar arasındaki ilişkileri içinde alan ortamdır.

Çevre Amacı: Kuruluş tarafından çevre politikası ile tutarlı olarak belirlenen amaç.

Çevre Boyutu: Kuruluşun, faaliyetlerinin, ürünlerinin veya hizmetlerinin çevre ile etkileşime giren unsurlarıdır.

Çevre Etkisi: Çevrede, kısmen veya tamamen kuruluşun faaliyet, ürün ve hizmetleri dolayısıyla ortaya çıkan, olumlu veya olumsuz her türlü değişikliktir.

Çevre Politikası: Kuruluşun, genel çevre icraatı ile ilgili niyet ve prensiplerini açıklamak, faaliyet, çevre amaç ve hedeflerle çerçeve teşkil etmek üzere yaptığı beyandır.

Kuruluş: Amaca ulaşmak için sorumlulukları, yetkileri ve ilişkileriyle birlikte kendi işlevleri olan kişi veya insan topluluğu.

Kirlenmenin Önlenmesi: Kirlenmeyi önlemek, azaltmak veya kontrol altında tutmak amacıyla yeniden devreye sokmayı, başka işleme tâbi tutmayı, işlemde değişiklik yapmayı, kontrol mekanizmalarını, kaynakların etkin kullanımını, malzeme ikamesini içine alabilen her türlü işlem ve uygulamaya başvurulması, malzeme veya ürün kullanılmasıdır.

Sürdürülebilir Kalkınma: Kısaca, mevcut ihtiyaçları gelecek nesillerin kendi ihtiyaçlarını karşılayabilmelerine engel olmadan karşılayarak kalkınmaktır.

Hayat Boyu Değerlendirme: Bir mal ve hizmet sisteminde belirli bir malzeme ve enerjiden elde edilen mal ve hizmetlerle bu sistemin hayat dönemince ortaya çıkan ve doğrudan doğruya sisteme atfedilebilen çevre etkilerine ait bilgilerin toplanması ve gözden geçirilmesiyle ilgili bir usuller dizisidir.

Üst Yönetim: Kuruluşu en üst seviyede yöneten veya kontrol eden kişi veya kişiler topluluğu.

İlgili Taraf: Bir karar veya faaliyetle etkilenebilen, kendilerini etkileyebilen ya da bir karar ya da faaliyetle kendilerinin etkileneceğini düşünen kişi veya kuruluş.

(Örnek: Müşteri, topluluk, tedarikçi, düzenleyici, sivil toplum kuruluşu, yatırımcı, çalışan vb.)

Uygunluk Yükümlülükleri: Bir Kuruluşun; Uymak zorunda olduğu yasal şartlar ve uymak zorunda olduğu veya uymayı seçtiği diğer şartlar.


Risk: Belirsizliğin etkisi.

Etki, beklenenden olumlu veya olumsuz yönde bir sapmadır.

Belirsizlik, kısmen de olsa, bir olayla, olayın sonuçlarıyla veya ihtimali ile ilgili anlayışın veya bilginin eksikliği durumudur.

Risk, sıklıkla, gerçekleşmesi muhtemel “olaylar” ve “sonuçları” veya her ikisinin bir arada gerçekleşmesi şeklinde tanımlanır ve ihtimal ile birlikte ifade edilir.


Riskler ve Fırsatlar: Olası olumsuz etkiler (tehditler) ve olası yararlı etkiler (fırsatlar).

Yeterlilik: İstenilen sonuçlara ulaşmak için bilgi ve becerileri uygulama yeteneği.

Dokümante Edilmiş Bilgi: Kuruluş ve içinde yer aldığı ortam tarafından kontrol edilmesi ve sürdürülmesi gereken bilgi.

(Herhangi bir biçimde ve herhangi bir kaynaktan alınan her türlü ortamda olabilir.)

Yaşam döngüsü: Ham maddenin temininden veya doğal kaynakların üretiminden nihai bertarafına kadar uzanan, bir ürün (veya hizmet) sisteminin ardışık ve birbiri ile bağlantılı aşamaları.

1628274707305.png


ISO 14001 Nedir?

Çevre Yönetim Belgelendirmesidir. Yani bir üretim alanında faaliyetlere devam eden; hava, toprak, su ve doğal kaynaklar, bitkiler ve hayvan çeşitliliği ve insanları da içine alan ve bunların birbirleriyle ilişkilendirilmesine denir. Üretimin ilk ayağından tüketiciye ulaştırılması aşamasına kadar geçen süre zarfında etrafında bulanan etkilerine dikkat edilerek uygulanmasına yarayan sistematik bir etkileşimdir.

Bunun için çevre boyutlarının performansının ölçülmesi, gözlemlenmesi ve sürekli iyileştirmelerin gerçekleştirilmesi; çevresel etkenlere ilişkin olarak ilgili yasal mevzuatlar ve kanunlar tarafından tanımlanmış koşullara uyulmasının sağlanmasıdır.

ISO 14001 Amacı Nedir?

Bu belgelendirmenin amacı, kuruluşlara çevreyi korumak ve sosyoekonomik ihtiyaçlarla denge içerisinde değişen çevre şartlarına tepki vermek için bir yöntem sağlamaktır

Çevre Yönetim Sistemi, kuruluşların kendi yönetim sistemi için belirlediği hedeflere ulaşmak için şartları belirler.

ISO 14001 Çevre Yönetimi Sistemi ile...

Çevresel Etki ve Boyutlar
Olumsuz çevresel etkilerin önlenmesi veya hafifletilmesi ile çevrenin korunması

Çevresel şartların potansiyel olumsuz etkilerinin kuruluş üzerinde hafifletilmesi

1628274826919.png



Yasal Sorumluluk ve Çevre

Kuruluşa yasal yükümlülüklerinin yerine getirmesinde yardım edilmesi,

Çevresel performansın artması,

1628274857735.png


Yaşam Döngüsü

Çevresel etkilerin, yaşam döngüsü içerisinde istem dışı şekilde artmasını önleyebilecek bir yaşam döngüsü yaklaşımı kullanarak, kuruluşun ürün ve hizmetlerinin; tasarımının, imalatının, dağıtımının, tüketiminin ve elden çıkarılmasının kontrol edilmesi veya etkilemesi,

İlgili taraflar ve yasal kuruluşların istediği çevre bilgilerinin ve raporlarının takibi ve hazırlanması.

1628274882022.png



ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi Standart Prensipleri

ISO 14001, 5 temel prensip baz alınarak Çevre Yönetim Sistemi’ni kurar.

  1. Çevre politikası
  2. Planlama
  3. Kontrol etme
  4. Uygulama
  5. İnceleme/Gözden geçirme

Yükümlülük Altına Girme ve Politika Oluşturma: Kuruluş çevre politikasını tayin etmeli ve çevre yönetim sistemine bağlılık taahhüdünde bulunmalıdır.

Planlama: Kuruluş faaliyet, ürün ve hizmetlerinin çevre boyutlarını belirlemeli, bunların önemli olanlarını seçmelidir. Taahhütlerini gerçekleştirmek için amaç ve hedefler tespit etmeli, bu amaç ve hedeflere ulaşmak için gerçekleştireceği faaliyetleri programlamalıdır.

Uygulama ve İşlem: Kuruluş, çevre politikasını gerçekleştirmek, amaç ve hedeflerine ulaşabilmek maksadıyla etkin bir uygulamada bulunabilmek için gerekli yetenek ve imkanlarla birlikte bir destek mekanizması geliştirmelidir.

Kontrol ve Düzeltici Faaliyet: Kuruluş, çevre icraatını ve bu icraattaki başarı derecesini ölçmeli, izleyip değerlendirmelidir.

Gözden Geçirme ve Geliştirme: Kuruluş, genel çevre icraatını ve bu icraattaki genel başarı derecesini geliştirmek amacıyla, çevre yönetim sistemini gözden geçirmeli ve sürekli olarak geliştirmelidir.

ISO 14001 Belgesi Nasıl Alınır?

ISO 14001 Belgesi almak basitçe iki aşamaya indirgenebilir:

  1. Öncelikle belgenin talep ettiği standartlar sağlanmalı
  2. Sonrasında bu standartların sağlandığı kanıtlanmalıdır

ISO 14001 Belgesi Alma Aşamaları ve Danışmanlık

ISO 14001 belge sahibi olmak tüketici beklentilerini karşılamakla eşdeğer bir pozisyona gelmiştir. Bu açıdan ISO 14001 belgesi almayı kolaylaştıran danışmanlık firmaları ile iş birliği yapmak, kuruluş ve işletmelerin faydasına olmuştur. Çevre Yönetim Sistemi standartlarına uyum sağlama şansı veren ISO 14001 belgesi almak isteyen firmaların danışmanlık aşamalarını aşağıdaki gibi 6 bölümde değerlendirebiliriz:

  1. Durum tespitinin gerçekleştirilmesi
  2. Belge alma talebinde bulunan firmanın yasal mevzuatların belirlenmesi
  3. Eğitimlerin verilmesi
  4. Belge ve dokümantasyonların toplanması
  5. Proseslerin sisteme adapte edilmesi
  6. Belgelendirme için başvuruda bulunulması

ISO 14001 Belgesi Ne Gibi Yararlar Sağlar?

ISO 14001 uygulaması gerçekleştirilen firmalarda aşağıda yer alan faydaların ortaya çıktığı görülmektedir;

>Oluşan atık miktarının azalmasını sağlar.

>Yeni pazarlara girmeyi sağlar.

>Çevresel performans artışı sağlar.

>Kredi, sigorta ve vergide avantaj sağlar.

>İzin ve yetki belgelerinin alınmasını kolaylaştırır.

>Bilinçli tüketiciye erişme ve tüketiciyi kazanma şansı sağlar.

>Firma itibarında ve pazar payında artışın getirdiği rekabet gücü arttırır.

>Doğal kaynakların etkin kullanımı sonucunda masraflar azalır verimlilik artar.

>Çevre konusundaki yasalara ve mevzuata uyum sağlanır.

>Acil durumlarda ortaya çıkabilecek çevre etkilerinde azalma ya da tamamıyla ortadan kaldırmayı hedefler.

>Personelde çevre bilincinin artması amacıyla çalışanlara yönelik gerekli eğitimlerin verilmesini sağlar.

>Firma faaliyetlerinin çevreye olan etkisi ile çevre riskleri belirlenip kontrol edilebilmesi sonucunda çevreyi olumsuz etkileyen faktörlerin önüne geçilmiş olur.

>İşyerinde gerçekleşen kalite artışı ile birlikte çalışanlarda moral seviyesinin yükselmesi sağlanır.

>Ulusal ve uluslararası alanda prestij kazanılmasını sağlar.

>Çevreye duyarlı bir işletmede çalışmanın getirdiği çalışan motivasyonu arttırır.

>Çevre ile ilgili tüketici beklentilerine cevap verilmesi sağlanır.

>Çalışanlarda işletmeye bağlılığı artırır.

>Etkinlik ve verimlilik sağlar.

ISO 14001:2015 Yönetim Sistemi Adımları Nelerdir?

1- Kapsam

2- Atıf Yapılan Standartlar

3-Terimler ve Tarifler

4-Kuruluşun ve Bağlamının Anlaşılması
>İç Ortam / Bağlam Analizi
>İlgili Paydaşların /Tarafların İhtiyaçlarının Belirlenmesi
>ÇYS Kapsamın Belirlenmesi
>ÇYS ve Prosesleri

5- Liderlik ve Taahhüt
>Politika
>Kuruluşun Görev, Yetki ve Sorumluluklar

6-Planlama
>Risk ve Fırsatları Belirleme

7- Destek

8- Operasyon

9-Performans Değerlendirme

>İzleme, Ölçme, Analiz ve Değerlendirme
>İç Tetkik
>Yönetim Gözden Geçirmesi

10- İyileştirme

ISO 14001:2004 ile ISO 14001:2015 Arasındaki Farklılıklar Nelerdir?

1628275521142.png

1628275695561.png



PUKÖ Döngüsü PUKÖ Nedir?


Sürekli İyileştirme döngüsü olarak bilinen PUKÖ Döngüsü, Deming Döngüsü veya Shewhart döngüsü olarak da adlandırılmaktadır.

PUKÖ Döngüsü bir değişimi ya da çalışmayı gerçekleştirmek için kullanılan ve dört adımdan oluşan basit bir araçtır. Özellikle döngü denmesinin sebebi tek seferlik değil, tekrar tekrar kullanılarak sürekli iyileştirmenin gerçekleştirilmesidir.

1628275731128.png


PUKÖ Hangi Hallerde Kullanılır?


1- Sürekli iyileştirme için

2- Yeni bir gelişim projesine başlarken

3- Herhangi bir değişim projesi uygulanırken

4- Süreçleri iyileştirirken

5- Yeni süreç tasarımı yaparken

6- Bir problem çözüleceği zaman

PUKÖ’ nün Adımları Nelerdir?


Plan:
İşi, projeyi veya süreci nasıl yapacağını planla

Uygulama: Planladığın gibi uygula

Kontrol Et: İstediğin sonuçlara ulaşabildin mi? Ne tür sorunlar ve hatalar çıktı kontrol et. Ölç ve analiz yap.

Önlem Al: Bir sonraki planlamanı kontrol aşamasında yaptığın öğrenmeyle iyileştir ve geliştir. Bu şekilde tekrar PUKÖ’ nün planlama aşamasına geç ve tekrar tekrar PUKÖ’yü çevir.

1628275808528.png


PUKÖ ve ISO 14001:2015 Standardı Arasındaki İlişki


1628275836699.png


1628275885773.png



ISO 14001:2015 ile İlgili Gerekli Bilgi ve Belgeler Nelerdir?

1- Çevre İzin ve/veya Lisans Belgesi

2- ÇED Görüş Yazısı

3- Aylık Değerlendirme-İç Tetkik Raporları

4- Çalışanlara Çevre Eğitimleri Verildiğine Dair Kayıtlar

5- Emisyon Ölçüm Raporları

6- Geçici Depolama Alanı ve Alanın Uygunluğuna Dair Endüstriyel Atık Yönetim Planı

7- Evsel ve Endüstriyel Nitelikli Atıksıların Kanalizasyona Verilmesine Dair Kanal Bağlantı izin Belgesi veya Bağlantı Kalite Kontrol Ruhsatı (Eğer evsel nitelikli atıksular fosseptik çukuruna veriliyorsa, çekim yapıldığına makbuz yeterli olur (Endüstriyel nitelikli atıksu oluşmuyorsa resmi kurumlardan oluşmadığına dair belge alınması gerekir).

8- Tehlikeli ve Tehlikesiz Atıkların Lisanslı Firmalara Verildiğine Dair MOTAT Ekran Görüntüsü Çıktısı, İrsaliye ve Fatura (ISO 14001 denetimine gelen bazı firmalar atıkların lisanslı firmalara verildiğine dair sözleşme isteyebilir)

9- Güncel Malzeme Güvenlik Bilgi Formları

10- BEKRA Bildirimi

11- Acil Durum Tatbikat Eğitimi ve Eğitime Dair Dokümanlar (Tatbikat Senaryosu ve Raporu)

12- Çevre Mevzuatlarının Takip Edildiği Bir Dosya (Excel olarak takibi sağlanabilir)

13- Çevre Politikası

14- Faaliyetinize istinaden Çevre Boyut Analizi ve Buna Bağlı Olarak Talimat ve Prosedürler

15- Faaliyetinize İlişkin Çevresel Risk ve Fırsatlar Değerlendirme Tablosu

16- Firmalarda İç ve Dış İşleyişle İlgili Prosedür ve Dokümantasyon (Örneğin firmada çalışan bir çevre mühendisi üst yönetimden birisiyle nasıl iletişim kurduğuna dair iletişim prosedürü)

17- Çevre El Kitabı (Önceden Çevre El Kitabı zorunlu olarak hazırlanması gerekirdi. Şimdi böyle bir zorunluluk bulunmamaktadır. Ancak Çevre El Kitabının hazır bulunması faydalı olur)

ISO 14001 Belgesi Kimler İçin Gereklidir?

Daha yaşanabilir bir dünya için bu sistem;

>Makine / metal ekipmanları ilgili firmalar

>Kozmetik ürünler ile ilgili firmalar

>Kimyasal ürünler ile ilgili firmalar

>Medikal ürünler ilgili firmalar

>Tarım ürünler ile ilgili firmalar

>Su ve su ürünleri ilgili firmalar

>Gıda ürünleri ilgili firmalar

>Laboratuvarlara

>İnşaat, yol yapım, enerji firmalarına,

>Kısacası her türlü üretim ve satış yapan firmalara gereklidir.

TS EN ISO 14001 Belgesi Almak İçin Hangi Belgeler Gerekli?​


>Adres veya unvan değişmiş ise son gazete

>Şirket yetkilisine ait imza sirküleri

>SGK Hizmet Listesi

>Vergi Levhası

>Kayıtlı oda sicili

>Kuruluşu belirten gazetesi

>Gıda Firmaları için İşletme Kayıt Belgesi
Üst