Duyuruyu Kapat
Facebook Gözat
Twitter Gözat

Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Nedir?

Konu, 'Çevresel Etki Değerlendirmesi' kısmında Fatih Özcan tarafından paylaşıldı.

  1. Fatih Özcan

    Fatih Özcan Site Kurucusu

    ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ (ÇED)

    ÇED Nedir?

    Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED), belirli bir proje veya gelişmenin, çevre üzerindeki önemli etkilerinin belirlendiği bir süreçtir. Bu süreç, kendi başına bir karar verme süreci değildir; karar verme süreci ile birlikte gelişen ve onu destekleyen bir süreçtir. Yeni proje ve gelişmelerin çevreye olabilecek sürekli veya geçici potansiyel etkilerinin sosyal sonuçlarını ve alternatif çözümlerini de içine alacak şekilde analizi ve değerlendirilmesidir.

    ÇED'in amacı; ekonomik ve sosyal gelişmeye engel olmaksızın, çevre değerlerini ekonomik politikalar karşısında korumak, planlanan bir faaliyetin yol açabileceği bütün olumsuz çevresel etkilerin önceden tespit edilip, gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamaktır.

    ÇED’in temel görevi, projelerle ve gelişmelerle ilgili karar vericilerin daha bütünsel, yani karara etkiyecek birden fazla faktörü göz önüne alır bir şekilde daha sağlıklı karar vermelerini sağlamak için, onlara projelerden kaynaklanabilecek çevresel etkileri net bir şekilde göstermektir.

    ÇED, projelerle ilgili bütün ilgili tarafların bir araya geldiği ve görüş, kaygı ve önerilerini ortaya koyabildikleri demokratik ve şeffaf bir süreçtir. İlgili taraflar bu süreç içerisinde ortaya koydukları teknik bilgi ve görüşlerle projenin en optimal şekilde gelişimine katkı sağlarlar.

    İyi işleyen bir ÇED sürecinin şeffaf tabiatı sayesinde, halka/diğer ilgili taraflara danışarak ve olabildiğince gerçekleştirilmesi istenen projeye ilişkin ve geniş çapta bilgi toplayarak, projenin uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek olası problemler, henüz projenin tasarım aşamasında çözülebilir veya hafifletilebilir. Bu yolla (bazen öngörülen) problemlerin pek çoğu, fiili uygulama başlamadan çözülmeye çalışılır ve böylelikle maliyetli zaman kaybı önlenmiş olur.

    Önerilen projeye getirilen çeşitli alternatiflerin ÇED çalışması kapsamında incelenmesi, çevresel faydaları arttırırken, proje sahibinin maliyetlerini azaltabilecek başka seçenekler de sunabilir. Halkın katılım süreci sayesinde, ilgili taraflar, proje sahibi ve kamu kurum kuruluşları arasında güven duygusu oluşturur ve katılımcı tabiatı sayesinde de ÇED süreci, o ülkenin genel demokratik sürecine katkıda bulunur.

    Faydalarını kısaca özetlemek gerekirse:
    -Tasarım aşamasında ortaya çıkabilecek olumsuz durumları önceden görerek “etkisiz hale getirmesi için gerekli tedbirleri ortaya koyması, olumsuz etkilerin minimize edilmesini sağlaması”
    - Proje sahibi için maliyet-azaltıcı seçenekler sunması,
    -Karar verme sürecine yönelik daha güvenilir, bütünsel ve işbirlikçi bir yaklaşım , demokrasiye katkı.

    Sonuç olarak;
    1969 yılında ABD’de yürürlüğe giren Ulusal Çevre Politikası Kanunu (National Environmental Policy Act) kapsamında dünya ile tanışan ve gerek ABD, gerek AB ülkeleri, gerekse diğer dünya ülkelerinde halen en etkin çevre yönetim aracı olarak yerini alan ve gün geçtikçe de bu yeri sağlamlaştıran ÇED, ülkemizde 7 Şubat 1993 tarihinden bu yana uygulanmaktadır.
    Türkiye’de sağlam bir çevre yönetimi oluşturmanın esas temelini ÇED sürecinin yasal, kurumsal ve teknik altyapı açısından güçlendirilmesi teşkil etmektedir.

    ÇED'İN ANA İLKELERİ

    Planlama süreciyle bütünleştirme
    Çevresel değerlendirme süreci, çevresel konuların dikkate alınmasını sağlamak için, planlama süreciyle bütünleştirilmelidir. İdeal bir durumda, değerlendirme projenin hazırlık süreciyle bütünleştirilir. Bu aynı zamanda değişik kısımlardan sorumlu ekiplerin veya kişilerin birbirlerinin çalışmalarına etkin şekilde katılmaları veya projeyi hazırlayanlarla değerlendirmeyi yürütenler arasında daha yakın temas ve bilgi alışverişi sağlamak anlamına gelir.

    Mümkün olan en erken aşamada diyalog
    Çevresel değerlendirme karar verme sürecinin mümkün olan en erken aşamasında uygulanmalıdır. Sürecin doğru şekilde çalışması açısından, değerlendirme verilerinin projenin hazırlanması sırasında elde olacağı şekilde bir zamanlama gereklidir. ÇED’in projeye ilişkin kritik kararlar verildikten sonra başlatılması, proje tasarımını, resmi olarak kabul edilmiş olmasa bile, değiştirilmesi zor bir hale getirmektedir.

    Sorumluluk
    Proje sahibi, proje hedefleri gerçekleştirilirken etkileri indirgemek açısından en iyi konumda bulunduğu için, ÇED Raporunu hazırlamakla sorumludur. Proje sahibi, çevresel hedeflerin gerçekleştirilmesinden sorumlu olan çevre makamlarıyla işbirliği yapmalıdır.

    Karar verme
    ÇED Raporu karar vericilere, proje teklifiyle birlikte sunulmalıdır. Yetkili makam, karar verilirken raporu da göz önünde bulundurmalıdır. Yetkili makam, teklif edilen bir plana ilişkin karar verdiği zaman, çevresel etki değerlendirme raporuna açık şekilde atıf yapmalıdır.
    Siyasi irade ve bilginin doğru kullanımı etkili bir ÇED süreci için gereklidir. Aksi taktirde, değerlendirme süreci ve çevresel değerlendirme ile proje hazırlığı arasındaki bağlantı tüm ilgili tarafların açık, geniş ve şeffaf katılımıyla çok başarılı şekilde yürütülse bile, karar verme üzerindeki etkiler zayıf olabilir. Bu durumda geleneksel ve ekonomik tercihler ön plana çıkabilir ve değerlendirmedeki önerilerin önüne geçebilir. Çevresel değerlendirmeyi başlatma ve kullanma konusundaki siyasi iradenin artırılması için şu araçlar kullanılabilir:
    - Politikacıların ve kamuoyunun yeterli bilince sahip olmaları;
    - Çevresel konular üzerine eğitim,
    - Karar vericilerin üzerinde baskı oluşturmak üzere, karar verme sürecinde şeffaflık.

    Danışma ve katılım
    Projelerin çevresel değerlendirmeleri sürecinde ilgili tarafların geniş katılımı önem arzetmektedir. Halk da çevresel değerlendirme sürecine katılmalıdır. İlgili ve etkilenen gruplar projelerin çevresel değerlendirme sürecindeki adımlardan ve mevcut katılım fırsatlarından haberdar olmalıdır. Çevresel değerlendirme sürecinin sonuçları bu grupların anlayabileceği şekilde kendilerine iletilmelidir.

    Esneklik
    ÇED süreci danışma ve katılımdan sağlanan girdilere uygun şekilde cevap verebilmelidir.
    ÇED prosedürü bu nedenle esnek olmalıdır.
    Danışma ve halk katılımından elde edilecek muhtemel sonuçların tahmin edilmesi
    Erken bir aşamada ve sıkça ilgili gruplar ve kurumlarla iletişim kurulması, sinyallerinin alınması ve ÇED sürecinin net bir şekilde açıklanması;
    Beklenmedik sonuçlara cevap verebilmek için danışmanlarla kısa dönemli veya çerçeve sözleşmeler yapılması.

    Demokrasi
    Çevresel değerlendirmenin, bir ülkede projelere ilişkin karar verme sürecindeki demokrasi düzeyini yükseltebileceği görülmektedir: çevresel değerlendirmenin, değişik politika alanları ile devletin değişik düzeyleri ve halk katılımı arasında temin edeceği tutarlılık nihai olarak bu iyileşmeyi sağlayabilir.

    ÇED Raporu ve Süreci
    Gerçekleştirmeyi planladıkları faaliyetleri sonucu, çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmelerin çevreye yapabileceği tüm olumsuz etkileri göz önünde bulundurularak, çevre kirlenmesine sebep olabilecek artık ve atıkların ne şekilde zararsız hale getirileceğini ve bu hususta alınacak tedbirleri belirten rapordur.

    ÇED Yönetmeliğine göre, ÇED Raporuna tabi kurum, kuruluş ve işletmeler özelliklerine göre iki gruba ayrılmıştır. Birinci grupta yönetmeliğin EK-1 listesinde yer alan veya Bakanlıkça "ÇED Gerekli"dir kararı verilen bir proje için özel bir formata göre hazırlanacak ÇED Raporu yer alır.

    İkinci grupta ise, yönetmeliğin EK-2 listesinde yer alan projelere ÇED uygulanmasının gerekli olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, proje sahibi, bir dilekçe ekinde Ek-IV’ e göre hazırlayacağı üç adet Proje tanıtım dosyası ve eklerinde yer alan bilgi belgelerin doğru olduğunu belirtir taahhüt yazısını ve imza sirkülerini Bakanlığa sunar. Bakanlık, proje için hazırlanan proje tanıtım dosyasını Ek-IV de yer alan kriterler çerçevesinde toplam yirmibeş işgünüiçinde inceler. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerde eksikliklerin bulunması halinde bunların tamamlanmasını proje sahibinden ister. Bu süreç sonucunda ÇED Gerekli" veya "ÇED Gerekli Değildir" kararı verilir. ÇED gerekli değildir kararı alınan faaliyetler için 5 iş günü askıda ilan ve halkın bilgilendirilmesi yapılır ve 5 yıl içinde yatırıma başlanmalıdır.

    ÇED Raporu hazırlanması gerektiren faaliyetler için; Bakanlık, planlanan faaliyetin belirtilen yerde gerçekleştirilmesinin Mevzuat açısından uygun olup olmadığına, ilgili kamu kurum ve kuruluşlar nezdinde yapacağı araştırma sonucunda karar verir. EK-1 listesinde yer alan faaliyetler için proje tanıtım dosyasının uygunluğu, halkın katılımıyla oluşturulan özel format yatırımcıya verilir ve bunun sonucunda hazırlanan ÇED Raporu Bakanlığa sunulur. EK-2 listesinde yer alan faaliyetler için ÇED gerekli kararı verilmişse, ÇED prosedürü uygulanır.

    ÇED gerektiren faaliyetler için hazırlanan proje tanıtım dosyası Bakanlığa sunulur. Bakanlıkça uygunluk yönünden incelenir ve inceleme Değerlendirme Komisyonu (İDK) kurulur. IDK Genel Değerlendirme Toplantısı ilgili kurum ve kuruluş temsilcileri Bakanlık yetkileri ile proje sahibi ve/veya temsilcilerinden oluşur. Komisyonun Kapsam belirleme toplantısından önce, halkı yatırım hakkında bilgilendirmek, projeye ilişkin görüş ve önerilerini almak üzere proje sahibi tarafından projenin gerçekleştirileceği yerde Bakanlık ile mutabakat sağlanarak belirlenen tarihte, halkın katılımı toplantısı düzenlenir. Çevresel Etki Değerlendirmesi sürecinden önce proje sahibi tarafından, halkı bilgilendirmek amacıyla anket, seminer vb. çalışmalar yapılabilir. Komisyon çalışmalarından önce halkın katılımı sağlanmış olur. Komisyon tarafından projeye ilişkin olarak hazırlanacak olan ÇED Raporunun formatı belirlenir. Halkın Katılımı Toplantısındaki görüş ve öneriler de dikkate alınaraközel format ile Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporunu hazırlayacak çalışma grubu belirlenir. Halkın Katılımı, Bilgilenme, Kapsam Belirleme ve Özel Format verme işlemleri, 12 işgünü içerisinde tamamlanır.

    Özel formata uygun olduğu tespit edilen Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu, proje sahibi tarafından yeterli sayıda çoğaltılarak Bakanlığa sunulur. Bakanlık, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporunu incelemek ve değerlendirmek üzere yapılacak toplantının tarihini ve yerini belirten bir yazı ekinde raporu komisyon üyelerine gönderir.

    Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporunu incelemek isteyenler, Bakanlık merkezinde veya İl Çevre ve Orman Müdürlüğünde duyuru tarihinden itibaren raporu inceleyerek proje hakkında Bakanlığa veya Valiliğe görüş bildirebilirler. Valiliğe bildirilen görüşler Bakanlığa iletilir. Bu görüşler komisyon tarafından dikkate alınır. İnceleme, değerlendirme sürecinin tamamlanmasından sonra bildirilen görüşler dikkate alınmaz. Komisyon Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporunu, ilk inceleme değerlendirme toplantısından sonraki on işgünü içinde inceler ve değerlendirir. Komisyonun değerlendirmeleri, üyeler tarafından imzalanmış bir tutanakla saptanır.

    Nihai ÇED Raporu ile diğer belgelerin Bakanlığa sunulmasını takiben, inceleme Değerlendirme Komisyonu'nun Rapor hakkındaki kararını esas alarak, Bakanlık "ÇED Olumlu Karan" ya da "ÇED Olumsuz Karan" verir. 5 iş günü askıda ilan edilir ve 5 yıl içerisinde yatırıma başlanmalıdır.
     
    A_K Özalp bunu beğendi.
  2. TuncayAlbayrak08

    TuncayAlbayrak08 CMNet Üyesi

    en güzel açıklaması bu teşekkürler...
     
  3. Canan Erkan

    Canan Erkan CMNet Üyesi

    EK 1 ve EK 2 de yer almayan faaliyetler hakkında yapılması gereken prosedür nedir? ÇED görüşü almak için yine proje tanıtım dosyası hazırlanmalı mıdır?
     
  4. Ufuk Habib Gözler

    Ufuk Habib Gözler CMNet Üyesi

    PTD hazırlanmıyor sadece proje özeti formu doldurulup müdürlüğe sunuluyor
     
  5. Canan Erkan

    Canan Erkan CMNet Üyesi

    teşekkür ederim.
     
  6. Bora Yerlikaya

    Bora Yerlikaya CMNet Üyesi

    Merhabalar öncelikle sitenizi çok beğendimi belirtmek isterim.

    Firmamız atık yağların geri dönüşümünü yapıyor bu kapsamda 2000 ton/yıl kapasitesine yaklaşmış bulunmaktayız bu yüzden çed sürecine başlamak istiyoruz. Yönetmeliği incelemekle beraber kapsam ve özel format belirleme toplantısına nasıl hazırlanacağımız konusunda anlayamadığım konular var bununla ilgili döküman ve fikir paylaşımlarınızı bekliyorum şimdiden teşekkür ediyorum.
     
  7. Nazan Sarı

    Nazan Sarı CMNet Üyesi

    2000 TON VE ÜZERİ KAPASİTELİ TESİSİLER EK 1 KAPSAMINDADIR. BUNUN İÇİNDE DİREKT ÇED FORMAT HAZIRLAYAMAZSINIZ. ÖNCELİKLE BİR PROJE TANITIM DOSYASI HAZIRLAYARAK İLGİLİ İL ÇEVRE MÜDÜRLÜĞÜNE SUNMANIZ GEREKECEKTİR. DAHA SONRA İSE ÇED SÜRECİNİZ BAŞLAYACAKTIR.
     
  8. Mehtap Işık

    Mehtap Işık CMNet Üyesi

    Çed Başvuru dosyası hazırlayarak(çed yeterliliği olan firmalar hazırlanır) Ek-1 listesine girdiği için İl çevre müdürlüğüne değil, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na sunulur. Daha sonra Bakanlık tarafından halkın katılım toplantısı ve özel format belirleme toplantısı için tarih verilir. Özel format toplantısında ilgili kurum ve kuruluşlar ÇED raporunda yer almasını istedikleri hususları( analizler, toprak koruma planı, orman rehabilitasyonu, atık yönetimi vb) belirtir.
     
    İbrahim Güçlü bunu beğendi.
  9. Bora Yerlikaya

    Bora Yerlikaya CMNet Üyesi

  10. Mehtap Işık

    Mehtap Işık CMNet Üyesi

Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Nedir? konusuna benzer içeriklerimiz
  1. Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) El Kitabı

    Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) El Kitabı İçindekiler El kitabının Kapsamı Çevresel Etki Değerlendirmesi Nedir? ÇED Sürecinin Prensipleri ve Aşamaları ÇED Sürecinin Yönetimi ÇED Mevzuatı ÇED Sürecindeki Adımlara Giriş Adım 1 : Seçme Eleme Sürecinin Geliştirilmesi Adım 2 : Halkın Görüşlerinin Alınması ve Katılımının Gerçekleştirlmesi Adım 3 : Kapsam Belirleme Sürecinin Yürütülmesi Adım 4 :...
  2. Çevresel etki değerlendirmesi taslağı

    TASLAK ÇED YÖNETMELİĞİ EKTEDİR.
  3. Yürürlükte Çevresel etki değerlendirmesi yönetmeliği

    ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ YÖNETMELİĞİ Resmi Gazete Tarihi: 17.07.2008 Resmi Gazete Sayısı: 26939 Amaç Bu Yönetmeliğin amacı, Çevresel Etki Değerlendirmesi sürecinde uyulacak idari ve teknik usul ve esasları düzenlemektir. Kaynak: Mevzuat Bilgi Sistemi
  4. Uluslararası çevresel etki değerlendirmesi kongresi

    “ULUSLARARASI ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ KONGRESİ” T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Yıldız Teknik Üniversitesi ve Türkiye Çevre Koruma Vakfı tarafından Uluslararası ÇED Kongresi,8-10 Kasım 2013tarihleri arasında İstanbul Kongre Merkezinde gerçekleştirilecektir. Kongre ile ÇED sürecinde yer alan kamu kurum ve kuruluşlarının merkez ve taşra teşkilatı temsilcileri, belediyeler,...